Afkicken EnzoNieuws portal voor de verslavingszorg

Steeds meer mannen willen in therapie voor seksverslaving. Maar veel hulpverleners weten niet goed hoe ze met dit probleem om moeten gaan. Dat zegt seksuoloog en therapeut Gertjan van Zessen. ‘Het heeft geen zin om, net als bij drank of drugs, helemaal te stoppen met seks.’

Van Zessen is al ruim een kwart eeuw gespecialiseerd in dwangmatig seksueel gedrag en heeft twee eigen praktijken. De vraag naar therapie voor seksverslaving is de afgelopen jaren enorm gegroeid volgens de seksuoloog. ‘Tien jaar geleden kreeg ik hooguit een keer per week een nieuwe aanmelding voor seksverslaving. Tegenwoordig krijg ik per dag gemiddeld vier verzoeken van mannen, het zijn bijna nooit vrouwen, die hulp willen.’ Volgens Van Zessen storten verslavingsklinieken en ggz-instellingen zich steeds vaker op seksverslaving. ‘En goede zaak, maar er wordt nog vaak gezocht naar effectieve insteek.’

Wanneer is iemand seksverslaafd?
‘Iemand is seksverslaafd als de drang naar seksuele handelingen zijn leven gaat beheersen en hij er niet meer mee kan stoppen. Die handelingen verschillen per persoon. Sommige mannen zijn verslaafd aan het bekijken van porno, anderen aan het bezoeken van prostituees of bijvoorbeeld excessief masturberen. Seksverslaafden ervaren hun seksuele verlangens als sterk en onbeheersbaar. Het lukt ze niet om hun eigen gedrag te veranderen. Dit heeft negatieve gevolgen voor henzelf, maar ook voor hun omgeving. Hun drang naar seks gaat ten koste van hun sociale leven, relatie of werk.’

Waar ligt het aan dat mensen seksverslaafd raken?
‘Je raakt niet verslaafd aan seks omdat je daar veel plezier aan beleeft. Mannen die seksverslaafd zijn, kampen bijna altijd met gevoelens van onzekerheid, leegte en minderwaardigheid. Daar hebben ze vaak al sinds hun jeugd last van. Met het opzoeken van seksuele spanning, proberen ze deze pijnlijke gevoelens te verdoven. Het is hun manier van omgaan met deze overwegend negatieve emoties.’

Waarom willen steeds meer mannen in therapie voor seksverslaving?
‘Door de komst van internet is het probleem seksverslaving gegroeid en daarmee ook de vraag naar hulp. Het aanbod van pornografie op het internet is enorm en het bezoeken van zo’n website is makkelijk. Er zijn dan ook veel mannen die seksverslaafd zijn en daar gebruik van maken.
Toch is seksverslaving geen groot maatschappelijk probleem en ik denk dat maar een klein percentage mannen echt seksverslaafd is. De term wordt namelijk ook misbruikt. Bijvoorbeeld bij relatieproblemen. Er komen wel eens stellen naar mijn praktijk waarvan de man zegt seksverslaafd te zijn zodat hij een excuus heeft voor veelvoudig vreemdgaan. Of het is juist de vrouw die zegt dat haar man seksverslaafd is, waardoor ze zijn gedrag beter hoopt te begrijpen.’

Welke fouten worden er gemaakt in de behandeling van seksverslaving?
‘De meest gemaakte fout van hulpverleners is dat ze een seksverslaving vergelijken met een alcohol- of drugsprobleem. Ze proberen hun cliënten abrupt en totaal te laten stoppen met hun seksuele handelingen. Uit ervaring weet ik inmiddels dat je dat gevecht altijd verliest. Het probleem zit hem bij deze verslaving niet in de seksuele handelingen zelf. Het gaat er om dat het zelfbeeld van de verslaafde beter moet worden. Dat hij anders leert omgaan met zijn emoties. Als dat lukt, zal uiteindelijk ook de behoefte aan seksuele spanning afnemen.’

Hoe kan dat het best gedaan worden?
‘Ik begin altijd met hele simpele praktische opdrachten en oefeningen waar deze mannen een goed gevoel van krijgen. Bijvoorbeeld een bloemetje kopen voor hun vrouw, vrienden uitnodigen of hun werkkamer opruimen. Seksverslaafden hebben zichzelf vaak jarenlang verdoofd. Als ze eenmaal doorhebben dat aardige dingen doen voor zichzelf en een ander goed is voor hun zelfbeeld, krijgen ze een enorme egoboost. Je ziet ze groeien!’

bron: Psy

Meisjes die regelmatig uitgaan en veel ongewenste seksuele ervaringen in het uitgaanscircuit hebben, drinken beduidend meer alcohol dan meisjes die vaak uitgaan en weinig of geen ervaring hebben met ongewenste seks. Dit blijkt uit een onderzoek in opdracht van het Trimbos-instituut.

Voor het onderzoek vroeg Chella Harreveld (Universiteit Utrecht) meisjes van 16-25 jaar naar hun uitgaansgedrag, alcoholgebruik en ongewenste seksuele ervaringen in het uitgaanscircuit. Via verschillende jongerenwebsites vond ze 464 meiden die regelmatig uitgaan.

Bijna 60% van hen bleek één of meer ongewenste seksuele ervaring(en) te hebben. Bij de meesten ging het om spijt achteraf, 16% van de respondenten had ook ervaring met dwang.

Alcoholgebruik blijkt sterk samen te hangen met het hebben van ongewenste seksuele ervaringen. Ook het soort ongewenste ervaring en het aantal ervaringen hangt samen met alcoholgebruik.

Uit telefonische vervolginterviews kwamen drie factoren naar voren die, naast alcoholgebruik, ook een rol lijken te spelen bij het al dan niet hebben van ongewenste ervaringen: het ontbreken van sterke principes wat betreft seksuele contacten, groepsdruk en de slaapplaats na het uitgaan.

Het projectteam Uitgaan, Alcohol en Drugs van het Trimbos-instituut, opdrachtgever van het onderzoek, past haar voorlichtingsmateriaal op basis van dit onderzoek aan.

“We gaan in onze materialen meer aandacht besteden aan de relatie tussen middelengebruik en onveilige of ongewenste seks ” zegt Ninette van Hasselt, programmahoofd Jongeren en Vrije Tijd.

“Dit onderzoek maakt duidelijk dat preventie rond alcoholgebruik in samenhang met andere leefstijlthema’s zoals seksualiteit benaderd moet worden. Zeker in een setting als het uitgaanscircuit.”

bron: Trimbos

Zowel mannen als hun vrouwen en de hulpverlening onderschatten porno- of internetverslaving, stelt seksuoloog Hannie van Rijsingen. Als relatietherapeut helpt zij mannen van hun pornoverslaving af. Onlangs verscheen haar boek ‘Onzichtbare Ontrouw’.

Hannie van Rijsingen heeft voor Psychologie Magazine ook een onderzoek gedaan naar pornogebruik en partners. Hieruit blijkt onder meer dat 29 procent van de vrouwen waarvan de partner naar porno kijkt zich onzeker voelt over haar seksuele aantrekkelijkheid.

Waarom ondergraaft porno de intimiteit in relaties?
‘Wat blootplaatjes bekijken, kan oké zijn. Maar om nog even via de webcam een andere vrouw uit de kleren te chatten voordat je ’s avonds naast je eigen vrouw in bed stapt, dat gaat te ver. Dat schaadt de intimiteit. Bovendien onttrekken geheimen en leugens energie aan de relatie. Soms staat porno de oplossing van een relatieprobleem in de weg. Dan heeft de vrouw bijvoorbeeld gezegd dat ze de seks niet meer lekker vindt, dat het anders moet. Sommige mannen voelen zich dan zo afgewezen dat ze hun heil op het internet zoeken waar ze gemakkelijker aan hun gerief komen.
Uit het onderzoek blijkt ook dat 47 procent van de vrouwen zegt dat haar seksuele grenzen zijn verschoven sinds haar partner porno kijkt. Ik spreek nogal wat vrouwen die in bed dingen doen die ze niet willen, alleen om hun partner bij zich te houden. Ik vraag me af of dat altijd positief is.’

Een klein beetje porno kan toch geen kwaad?
‘Wel als je er zoveel tijd en aandacht aan besteedt dat je kunt spreken van controleverlies en je sociale leven en liefdesrelatie eronder lijden. Porno heeft, evenals andere verslavende middelen, een aanzuigende werking: sommige mensen houden geen maat. Zo behandel ik mannen die op hun werk zijn betrapt.’

U bent tegen (internet)porno?
‘Nee, ik ben geen moraalridder. We moeten alleen verstandig leren omgaan met het porno-aanbod dat dankzij internet zo breed voorhanden is. Dat je als pornokijker seks bedrijft, is een illusie. De meeste mannen kijken porno om stress kwijt te raken of om een leegte op te vullen en voelen zich daarna schuldig. Het zou anders zijn als ze liefdevol met zichzelf vrijen.’

Liefdevol met jezelf vrijen?
‘Daar kan ik een heel college over geven, maar de essentie is: je lijf is meer dan een penis met ballen. Echt genieten van seks vereist dat je je letterlijk en figuurlijk laat aanraken en dat je je daarvan gewaar bent. Dat kan in je eentje, maar met je eigen partner is seks veel vervullender.’

Hoe behandelt u pornoverslaafden?
‘Net als alle andere verslavingen gaat het in de eerste plaats om de erkenning dat overmatig pornogebruik het sociale leven schaadt. In de sessies gaan we vervolgens op zoek naar de diepere oorzaken van het pornogebruik. Waarom heb jij dat nodig in je leven?’

Waar moet ik dan aan denken?
‘Het is opvallend dat een pornoverslaving vaak samen gaat met het onvermogen om het leven op de gewenste manier vorm te geven. Als iemand een erg dominante vader had of seksueel is misbruikt, heeft hij geen kans gekregen zijn autonomie te ontwikkelen. Hij heeft niet voldoende geleerd dat hij invloed kan hebben op zijn leven. Hij heeft vooral geleerd zich aan te passen en weet niet wat goed voor hem is. Zijn leven kan een vergaarbak worden van doodlopende relaties, foute banen en slechte vrienden. De existentiële leegte die mannen voelen – mannen kennen zichzelf zo slecht – verdringen ze tijdelijk door porno te kijken’.

Waarom porno?
‘Als je naar porno kijkt, concentreer je je op één ding: jezelf een goed gevoel geven door opgewonden te raken en klaar te komen. In de trance van het masturberen tot en met het klaarkomen is er even geen stress, onrust of tekortschieten.’

Vindt u dat de verslavingszorg er genoeg aandacht aan besteedt?
‘Nee, vaak bagatelliseren hulpverleners pornoverslaving. Zo van: “Meid, wees een beetje tolerant; elke gezonde man kijkt naar porno”. Onderzoek van Rutgers-Nisso uit 2006 heeft uitgewezen dat een op de twintig mannen die porno kijkt er zelf last van heeft. Maar de meeste verslavingszorginstellingen hebben niet de kennis in huis om mensen van een internet- of pornoverslaving af te helpen. Verder moeten jongeren weer een eigentijdse seksuele voorlichting krijgen. Bij veel jongeren bestaat de sekseducatie uit het bezoeken van pornosites. Daardoor krijgen ze een totaal verkeerd beeld van hoe je in seks en relaties respectvol met jezelf en anderen omgaat.’ (JH)

Voor het boek Onzichtbare Ontrouw. De invloed van porno en internetseks op partners, kinderen en gezinnen. Uitgeverij Aramith. ISBN 978 90 6834 223 9. € 12,90.

Klik hier voor de website van Psychologie Magazine

Bron: Psy 01-09-2008